على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3445

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مقارنه ( maq rane ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اتصال و پيوستگى و ارتباط و مصاحبت و همدمى . و نزديكى و اجتماع دو كوكب در يك برج . مقارى ( maq ri ) ع . ج . مقراة و مقرى . مقارى ( maq ri ) ا . ع . ديگها . و سرتپه‌ها . ج : مقرى . مقارئ ( moq ri ' ) ا . ع . سبق گويندهء يك روز در ميان . مقاريب ( maq rib ) ع . ج . مقرب و . ج : مقربة . مقاريح ( maq rih ) ا . ع . اسبهاى پنج‌ساله . و ستوران تمام دندان . ج : مقرح . مقاريض ( maq riz ) ع . ج . مقراض . مقاس ( maqq s ) ا . ع . شاعرى كه هر قسم شعر بخواهد مىگويد . مقاساة ( moq s t ) م . ع . رنج چيزى كشيدن . يق . قاساه مقاساة و قساء . مقاسحة ( moq sahat ) م . ع . خشك كردن . مقاسم ( maq sem ) ع . ج . مقسم . مقاسم ( moq sem ) ص . ع . بخش بخش كننده . مقاسمة ( moq samat ) م . ع . قاسمه مقاسمة : سوگند ياد كرد براى او . قوله تعالى : وَ قاسَمَهُما إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ . و قاسم فلان فلانا : هر يك از فلان و فلان بهره و بخش خود را گرفتند . و قاسمته المال : بخش كردم آن مال را با او . و نيز مقاسمة : كسى را سوگند دادن . مقاسمه ( moq same ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سوگند خوردن . و كسى را چيزى بخشيدن . مقاش ( maqq c ) ا . پ . مأخوذ از منقاش تازى و بمعنى آن . مقاص ( maq s ) ا . ع . تيروشه تير و پالار عمارت و تير بزرك و حمالى كه تيرهاى ديگر را به روى آن نصب كنند . مقاص ( maq ss ) ع . ج . مقص ( moqess ) و ( meqass ) . مقاص ( moq ss ) ص . ع . قصاص كننده . مقاصاة ( moq s t ) م . ع . قاصانى مقاصاة فقصوته : نبرد كرد با من در دورى و مباعدت پس غالب آمدم بر آن . و هلم اقاصيك اينا ابعد من الشر : بيا تا نبرد كنم ترا كه كدام يك دورتريم از بدى . و نيز مقاصاة : از كسى دور شدن . مقاصة ( moq ssat ) م . ع . قاصه مقاصة و قصاصا : قصاص گرفت از او در حساب و جز آن درصورتىكه بر وى دينى باشد مثل دين او پس قرار مىدهد اين دين را مقابل آن دين . و نيز مقاصة و قصاص : كشنده را باز كشتن و جراحت كردن عوض جراحت را و چيزى ببدل چيزى فرا گرفتن . مقاصد ( maq sed ) ع . ج . مقصد ( maqsad ) و ( maqsed ) . مقاصد ( maq sed ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اراده‌ها و مقصودها و آرزوها و آهنگها و عزيمت‌ها . و غدرها و حيله‌ها . و سعيها و جهدها . و سعايتها . و فكرها و انديشه‌ها . و خواهشها . مقاصر ( maq scr ) ا . ع . كسى كه قصر وى در محاذات قصر ديگرى باشد . يقال : هو مقاصرى : يعنى قصرا و محاذى قصر من است . مقاصر ( maq ser ) ع . ج . مقصرة . و ج . مقصر ( maqsar ) و ( maqser ) . مقاصرة ( moq sarat ) م . ع . قاصر لى مقاصرة : قصر ساخت مقابل قصر من . مقاصير ( maq sir ) ع . ج . مقصر . ( maqsar ) و ( maqser ) و . ج . مقصرة . مقاصير ( maq sir ) ا . ع . مقاصير الطرق : كرانهء راهها و نواحى آن‌ها . مقاضاة ( moq z t ) م . ع . قاضيته مقاضاة : محاكمه كردم با او . و قاضيته على مال : مصالحه كردم با او بر آن مال . مقاضمة ( moq zamat ) م . ع . اندك اندك چيزى گرفتن . و خريدن و يا فروختن مقدارى اندك و خرد و خرده فروشى كردن . مقاط ( meq t ) ا . ع . رسن و رسن خرد سخت تافته . و بند گهواره و مانند آن . مقاط ( maq tt ) ع . ج . مقط . مقاطر ( maq ter ) ع . ج . مقطر . مقاطرة ( moq tarat ) م . ع . يك تنگ و يا يك آوند خرما را سنجيده باقى را بر آن تخمين كردن و ناسنجيده گرفتن . و اكراه مقاطرة : كرايهء آمد و رفت او را داد . مقاطع ( maq te ' ) ا . ع . مقاطع الاودية : اواخر واديها . و مقاطع الانهار : گدارهاى جويها . و مقاطع القرآن : جايهاى وقف قرآن . مقاطع ( maq te ' ) ع . ج . مقطع .